Παιδική Παχυσαρκία και Τοπική Αυτοδιοίκηση

0
221

Παιδική Παχυσαρκία και Τοπική Αυτοδιοίκηση του Ιατρού Δημήτρη Ι. Σιέμπου.

Είναι κοινή και βάσιμη η πεποίθηση ότι, η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει τη δυνατότητα να συμβάλει στην ουσιαστική βελτίωση της ποιότητας ζωής των συμπολιτών μας και να έχει θετική μακροχρόνια επίδραση στη ζωή των δημοτών. Ταπεινός σκοπός αυτού του άρθρου είναι αφενός η ενημέρωση των φιλομαθών αναγνωστών για την παιδική παχυσαρκία και αφετέρου η παρουσίαση σκέψεων για τον περιορισμό της μέσω πρωτοβουλιών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Επιστημονικές έρευνες του Τμήματος Ενδοκρινολογίας & Μεταβολισμού της Α’ Παιδιατρικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, δείχνουν ότι στην Ελλάδα λίγο λιγότερα από τα μισά παιδιά μας είναι υπέρβαρα με το ένα δέκατο αυτών να χαρακτηρίζονται παχύσαρκα. Η παιδική παχυσαρκία αφορά λοιπόν σε ένα σημαντικό ποσοστό των ελληνικών οικογενειών.

Η παχυσαρκία στα παιδιά σχετίζεται με την εμφάνιση προβλημάτων υγείας:

  • καρδιαγγειακές διαταραχές, όπως υπέρταση και δυσλιπιδαιμίες,
  • ορθοπεδικά προβλήματα,
  • ενδοκρινολογικές διαταραχές, όπως σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών,
  • μεταβολικές διαταραχές, όπως σακχαρώδη διαβήτη και λιπώδες ήπαρ, και
  • διαταραχές ύπνου.

Επιπλέον, τα παχύσαρκα παιδιά είναι πιθανόν να γίνουν παχύσαρκοι ενήλικες και συνεπώς, να εμφανίσουν σοβαρές επιπλοκές, όπως καρδιαγγειακά νοσήματα, σακχαρώδη διαβήτη και αιφνίδιο θάνατο. Τα υπέρβαρα/παχύσαρκα παιδιά (ιδίως τα αγόρια), σε σύγκριση με συνομήλικά τους φυσιολογικού βάρους, έχουν ως ενήλικες σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο να πάσχουν από στεφανιαία νόσο (μια εκδήλωση της οποίας είναι το οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου) ή καρδιακή ανεπάρκεια. Η παιδική παχυσαρκία είναι λοιπόν ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας.

Η αντιμετώπιση ενός προβλήματος υγείας προϋποθέτει την επιστημονική γνώση για την παθογένεσή του. Χάρη στην επιστημονική έρευνα πλέον γνωρίζουμε ότι τρεις είναι οι κρίσιμες περίοδοι στην παθογένεση της παχυσαρκίας. Η πρώτη κρίσιμη περίοδος είναι η εμβρυική ζωή. Οι διατροφικές συνήθειες της μητέρας, πριν από τη σύλληψη και κατά την κύηση, επηρεάζουν το βάρος του νεογνού και αυτό με τη σειρά του επηρεάζει την πιθανότητα εμφάνισης παχυσαρκίας. Ένα νεογέννητο που ζυγίζει πάνω από 4,5 κιλά είναι πιθανό να γίνει παχύσαρκο. Η δεύτερη και πιο κρίσιμη περίοδος είναι η ηλικία των 6-7 ετών (Δημοτικό σχολείο), οπότε συμβαίνει απότομη αύξηση των λιποκυττάρων. Η τρίτη περίοδος είναι η εφηβεία, κατά την οποία οι ορμονικές μεταβολές συμβάλλουν στην αύξηση των λιποκυττάρων και στην ανακατανομή του λίπους. Συνοψίζοντας, η επιστημονική γνώση εντοπίζει τρεις περιόδους και δύο χώρους (οικογένεια και σχολείο), όπου είναι κρίσιμο να γίνουν παρεμβάσεις αντιμετώπισης της παχυσαρκίας.

Εντοπίσαμε παραπάνω το σχολείο (και μάλιστα το Δημοτικό) ως ένα χώρο, όπου παρεμβάσεις μπορούν να ωφελήσουν σημαντικά στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Πράγματι, πριν λίγους μήνες (φθινόπωρο του 2015), η Ελληνική Ιατρική Εταιρεία Παχυσαρκίας παρουσίασε τα ευρήματα της ευρωπαϊκής μελέτης COSI, η οποία αφορούσε στην επίδραση του σχολικού περιβάλλοντος στην παιδική παχυσαρκία. Σύμφωνα με τη μελέτη COSI, σε λιγότερο από το 20% των ελληνικών Δημοτικών σχολείων διατίθoνται φρέσκα φρούτα ή γάλα. Επιπλέον, μόνο ένα στα 20 Δημοτικά σχολεία δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές να βρουν φρέσκα λαχανικά ή γιαούρτι. Τα παραπάνω ευρήματα δείχνουν ότι τα ελληνικά Δημοτικά σχολεία έχουν μεγάλα περιθώρια βελτίωσης, όσον αφορά στο ρόλο τους στην παιδική παχυσαρκία.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση συμμετέχει ρυθμιστικά στη λειτουργία των Δημοτικών σχολείων (μέσω των σχολικών επιτροπών) και, συνεπώς, μπορεί να παρέμβει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Μια ενεργή Τοπική Αυτοδιοίκηση, μέσω των δομών της όπως το Νομικό Πρόσωπο και τις σχολικές επιτροπές, μπορεί να συνεργαστεί με τους επιστήμονες (την Ελληνική Ιατρική Εταιρεία Παχυσαρκίας, τοπικούς παιδιάτρους και οικογενειακούς ιατρούς), τους δασκάλους και τους γονείς για το σκοπό αυτό. Οι παρακάτω συγκεκριμένες δράσεις θα μπορούσαν να γίνουν:

  1. Καταγραφή της επίπτωσης της παιδικής παχυσαρκίας στην περιοχή μας. Να μάθουμε τι ποσοστό των παιδιών της περιοχής μας που πάνε στο νηπιαγωγείο και Δημοτικό είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα. Δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε ένα πρόβλημα αν δεν το μετρήσουμε. Δεν μπορούμε να θέσουμε στόχους και να δούμε τί πετύχαμε, αν δεν ξέρουμε από πού ξεκινάμε. Για παράδειγμα, αν βρούμε ότι το ποσοστό παιδικης παχυσαρκίας στα Δημοτικά της περιοχής μας είναι 40% (κοντά στον εθνικό μέσο όρο), μπορούμε να θέσουμε ως στόχο (και να κριθούμε για αυτό) να μειώσουμε αυτό το ποσοστό στο 30% σε 4 χρόνια.
  2. Καλοπροαίρετη συζήτηση και προτροπή των συμπολιτών μας ιδιοκτητών κυλικείων των σχολείων να διαθέτουν υγιεινές τροφές. Αυτή η αλλαγή δεν επηρεάζει τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεών τους (μελέτες δείχνουν ότι το κέρδος τους δεν θα μειωθεί) και οι επιχειρηματίες θα έχουν την ικανοποίηση ότι κάνουν το σωστό πράγμα.
  3. Σε συνεργασία με τους Συλλόγους Γονέων και Κηδεμόνων, ενημέρωση των γονέων σχετικά με τις υγιεινές τροφές, την αποφυγή συνηθειών που συμβάλλουν στην παχυσαρκία (π.χ. η πολύωρη παρακολούθηση τηλεόρασης) και την αξία της άσκησης/αθλοπαιδιών.
  4. Σε συνεργασία με τους δασκάλους, διοργάνωση διαδραστικών παιχνιδιών, ώστε τα παιδιά να κατανοούν ευχάριστα την έννοια της σωστής διατροφής. Τα παιδιά μπορούν να γίνουν πρέσβεις της σωστής διατροφής στις οικογένειές τους.
  5. Σε συνεργασία με τους επιστήμονες (ιατρικές εταιρείες και τοπικούς παιδιάτρους και οικογενειακούς ιατρούς), διοργάνωση ημερίδων, όπου θα συζητούνται σχετικά ερευνητικά δεδομένα. Σημειώνεται ότι οι ημερίδες είναι μόνο ένα μέρος των παρεμβάσεων. Μόνες τους ίσως είναι απλώς ένα πυροτέχνημα, δεν έχουν μακροχρόνιο αποτέλεσμα. Ενταγμένες σε ένα πλαίσιο παρεμβάσεων, όπως αυτές που αναφέραμε, οι επιστημονικές ημερίδες είναι πολύ σημαντικές.

Η μείωση του ποσοστού της παιδικής παχυσαρκίας είναι μια επένδυση για το μέλλον. Είναι κάτι το οποίο οι επόμενες γενιές (τα παιδιά μας) θα μας τo αναγνωρίζουν. Είναι ένας στόχος που μπορούμε να πετύχουμε. Η τοπική κοινωνία μας έχει τους θεσμούς και τις δυνάμεις να πετύχει αυτό το στόχο. Μια Τοπική Αυτοδιοίκηση με όραμα, γνώσεις και καλή προαίρεση μπορεί να συνεγείρει αυτές τις δυνάμεις και να φέρει μετρήσιμα αποτελέσματα. Αποτελέσματα για τα οποία όλοι δικαίως θα καμαρώνουμε.

Δημήτρης Ι. Σιέμπος
Ιατρός

Facebook Comments

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here