Χρονογράφημα του Ι. Γ. Ασημακόπουλου
Μια από τις μικρές απολαύσεις, είναι αυτή του φθινοπωρινού σαββατιάτικου πρωινού καφέ στην πλατεία της μικρής μας πόλης, με το φίλο μου το Γιάννη. Ξεκλέβουμε λίγο χρόνο να τα πούμε. Έτσι ανακουφιζόμαστε από τα στραβά και τα ανάποδα που συμβαίνουν γύρω μας. Τα λέμε ο ένας στον άλλο. Στο τέλος διαπιστώνουμε πως βλέπουμε το ίδιο σενάριο να εκτυλίσσεται μπροστά μας σε πραγματικό χρόνο. Το καράβι να πηγαίνει στα βράχια κι οι επιβάτες να περιμένουν να απολαύσουν το θέαμα της συντριβής…
Ο Γιάννης μίλαγε για το σύστημα που ορίζει τα πράγματα. Τις ζωές μας. Το μέλλον. Στόχος του η δύναμη. Η επικράτηση. Το κέρδος. «Το παιχνίδι είναι στημένο κι από πριν ξεπουλημένο…» μου ήρθε στο νου το γνωστό τραγούδι του δικού μας Βασίλη…
Μα οι άνθρωποι που διοικούν είναι σαν εμάς… Από μας… Δικοί μας… Δε γίνεται… Πώς γίνεται;
Είναι οι «χρήσιμοι ηλίθιοι»… Μου λέει ο Γιάννης.
Η κουβέντα σταμάτησε… Πληρώσαμε… φύγαμε…
Μα πώς είναι δυνατόν να είναι χρήσιμος ένα ηλίθιος; Αναρωτήθηκα…
Σαν έφτασα σπίτι έτρεξα στις εγκυκλοπαίδειες και στα λεξικά. Τζίφος. Αμέσως ανακάλυψα τη χρησιμότητα του φιλοσοφικού λεξικού, που δεν έχω…
Προσέτρεξα στο διαδίκτυο. Πληκτρολόγησα τον όρο και μια σειρά άρθρα από εφημερίδες και περιοδικά απλώθηκαν μπροστά μου. Ξεκίνησα να διαβάζω μανιωδώς. Όσο διάβαζα, τόσο βυθιζόμουν και τόσο έβλεπα μπροστά μου ολόρθο τον «χρήσιμο ηλίθιο»… Στην δημόσια ζωή… Στη ζωή μας… Στην καθημερινότητά μας… Στο μέλλον μας… Στο μέλλον των παιδιών μας…
Θεέ μου… Ο «χρήσιμος ηλίθιος» πανταχού παρών σαν το άγιο πνεύμα. Στην πολιτική, στη τοπική αυτοδιοίκηση, στο συνδικαλιστικό κίνημα, στις υπηρεσίες. Παντού…
Ο «χρήσιμος ηλίθιος» είναι ένα αντικείμενο εκμετάλλευσης, που πιστεύει ότι υπηρετεί έναν ύψιστο σκοπό, ενώ δεν έχει ιδέα γι αυτό που υποτίθεται πως υπηρετεί. Είναι τόσο εγωιστής που δεν βλέπει πιο μακριά από τη μύτη του. Τον χρησιμοποιούν λέγοντας του πως είναι μοναδικός. Προσφέρει αφιλοκερδώς (συνήθως) τις υπηρεσίες του μέχρι να τον πετάξουν σα στυμμένη λεμονόκουπα.
Το σύστημα χρειάζεται, καλλιεργεί και χρηματοδοτεί τον «χρήσιμο ηλίθιο» για να ουρλιάζει για τα συμφέροντα του, να βγάζει άναρθρες κραυγές ή να βρίζει όποιους του πάνε κόντρα. Δεν είναι καθυστερημένος νοητικά αλλά δεν τον λες και οξυδερκή. Δεν έχει ιδιαίτερη παιδεία και συνήθως κραυγάζει βγάζοντας μίσος, μένος, ανοησίες και προσπαθεί να πείσει χωρίς κατ’ ανάγκη να αντιτάσσει κάποια ουσιαστική επιχειρηματολογία.
Η πλάκα η μεγάλη είναι όταν κάποιος βρεθεί ανέλπιστα στην εξουσία. Καταπιάνεται με θέματα που δεν έχει ιδέα, αλλά δεν κωλώνει. Προσφέρει τις «καλές» του υπηρεσίες στα αφεντικά του και πιστεύει ότι είναι «κολλητός» τους, μέχρι τη στιγμή που θα τον πετάξουν σαν την τρίχα από το προζύμι, όταν πλέον δεν τους είναι χρήσιμος.
Αυτό φυσικά του αξίζει. Αλλοίμονο όμως, αν αυτός ο «χρήσιμος ηλίθιος» επηρεάζει με τη δράση του τις ζωές άλλων ανθρώπων ή του κοινωνικού συνόλου, όταν τυχόν βρεθεί στην εξουσία…
Αναζητώντας τον «χρήσιμο ηλίθιο» ανακάλυψα τον δοκησίσοφο του Ανδρέα Λασκαράτου: «Ο δοκησίσοφος έλαβε από τη φύση του το χάρισμα του να έχει μεγάλην ιδέαν δια τον εαυτόν του, δια τας γνώσεις του. Ο δε τοιούτος και ζει μεγάλος με τη φαντασία του, έως ότου η περιστάσεις του το επιτρέπουνε, έως ότου απαντήματα με ανυπόμονους δεν τον εχθέτουνε σε δυσάρεστα ξεγελάσματα.
Καλά γεμάτος από την ιδέα του, και συνηθισμένος ακολούθως να μιλεί ως από καθέδρας δια πράγματα που κάπως εννοεί, ξεθαρρεύει αγάλι΄ – γάλι, και απλώνεται να φλυαρή με τον ίδιον διδαχτικόν τρόπον και δια πράγματα εις τα οποία δεν έχει διόλου γνώριση….»
